Why should the horse care that the cart has tipped over? The horse in Kashubian and Polish paremiology

Authors

  • Rafał Gołąbek Casimir Pulaski Radom University
  • Anna Stachurska University of Trnava

DOI:

https://doi.org/10.24136/rsf.2022.011

Keywords:

proverb, horse, linguistic worldview, cultural linguistics, paremiology

Abstract

The aim of the article is to show the linguistic and cultural image of a horse on the basis of paremiological material preserved in Kashubian and Polish. We see that the experience of different cultures is habitually gathered and fossilized in proverbs. Additionally, as indicated by Mieder (2004, p. xi) (…) ‘there are no signs that proverbs have outlined their usefulness in modern technological societies either’. The author attempts to compare proverbs in which a set of features attributed to a horse has been preserved. To this end, she searches the equivalents of the proverbs in order to find an answer to the question of possible convergent observations testifying to the proximity or distinctiveness of the indicated cultures.

References

Adalberg, S. 1894. Księga przysłów polskich. Varsaviae: Typis Aemilii Skiwski.

Anusiewicz, J. 1990. Problematyka językowego obrazu świata w poglądach niektórych językoznawców i filozofów niemieckich XX wieku. // Językowy obraz świata. Bartmiński, J.(eds.) Lublin: Wydawnictwo UMCS, pp. 277-307.

Anusiewicz, J. 1991. „Kulturowa teoria języka. Zarys problematyki’. [in:] Anusiewicz, J., Bartmiński, J. (eds.) Język a kultura, t.1. Podstawowe pojęcia i problemy. Wrocław: Wydawnictwo Wiedza o Kulturze.Anusiewicz, J. 1994. Lingwistyka kulturowa. Zarys problematyki. Wrocław: Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego.

Bartmiński, J. 1988. „Słowo wstępne” [in:] Bartmiński, J. (eds.) Etnolingwistyka, nr 1. Lublin: Wydawnictwo UMCS. pp. 5-7.

Bartmiński, J. 1991. „Konwersatorium „Język a kultura”. Projekt programu” [in:] Język a kultura. Tom 1 Podstawowe pojęcia i problemy. Wrocław: wydawnictwo Wiedza o Kulturze. pp.9-16

Bartmiński, J. 2008. „Etnolingwistyka, lingwistyka kulturowa, lingwistyka antropologiczna?”. [in:] Acta Universitatis Wratislaviensis No 3060. Język a Kultura. Tom 20. Wrocław: Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego.

Bartmiński, J. 2018. „O założeniach i postulatach lingwistyki kulturowej (na przykładzie definicji pracy). [in:] Tertium Linguistic Journal 3(1). pp. 26-55.

Bartmiński, J., Tokarski, R. 1986. „Językowy obraz świata a spójność tekstu” [in:] Teoria tekstu. Zbiór studiów, red. Dobrzyńska, T. Wrocław. Wydawnictwo Uniwersytet Wrocławski.

Borzyszkowski, J., Mordawski, J., Treder, J. 1999. Historia. Geografia. Język i piśmiennictwo Kaszubów / Historia. Geògrafia. Jãzëk i pismienizna Kaszëbów. Gdańsk: Wyd. M. Rożak.

Breza, E. 1997a. „Kształtowanie się kaszubskiego języka literackiego” [in:] J. Zieniukowa (ed.) Obraz językowy słowiańskiego Pomorza i Łużyc. Pogranicza i kontakty językowe. Warszawa: Wydawnictwo SOW. pp. 247-256.

Breza, E. 1997b. „Merkmale der kaschubischen Literatursprache” [in:] B. Synak, T. Wichierkiewicz (eds.) Language Minorities and Minority Languages in the Changing Europe. Gdańsk: Wydawnicwo Uniwersytetu Gdańskiego. pp. 323-327.

Breza, E. 2001. „Ewolucja poglądów na status kaszubszczyzny” [in:] E. Breza (ed.) Kaszubszczyzna / Kaszëbizna, z serii Najnowsze dzieje języków słowiańskich, Opole: Uniwersytet Opolski – Instytut Filologii Polskiej. pp.61-70.

Bystroń, J.S. (1933) Przysłowia polskie. Kraków: Polska Akademija Umiejętności.

Chruszczewski, P. 2011. Językoznawstwo antropologiczne. Zadania i metody. Wrocław: Polska Akademia Nauk.

Dąbrowska, A. 2005. „Współczesne problemy lingwistyki kulturowej: [in:] Postscriptum nr 2-1 (48-49). pp. 140-155.

Głaz, A. 2015. „Czym jest językoznawstwo kulturowe?” [in:] Etnolingwistyka 27. Lublin: Wydawnictwo UMCS. pp. 221- 225.

Gołąbek, R. 2019. „Kashubian as an ausbau language: a sociolinguistic perspective” [in:] Language, Literature and Culture in Education 2019. Nitra: SlovakEdu. pp.65-77.

Gołąbek, R., Stachurska, A. 2020. „On selected efforts with a view to the standardization of the Kashubian Language” [in:] Trześniowski, D., Stachurska, A. (eds.) Język na rozdrożu. Radom: Wydawnictwo Uniwersytetu Technologiczno – Humanistycznego w Radomiu.

Gòłąbk, E. 1997. Wskôzë kaszëbsczégò pisënkù. Gdańsk: Oficyna Czec.

Gòłąbk, E. 2005. Kaszëbsczi słowôrz normatywny. Gdańsk: Oficyna Czec.

Grzegorczykowa R., 1999. „Pojęcie językowego obrazu świata” [in:] Językowy obraz świata, Bartmiński, J., Lublin, pp. 39–46.

Gumperz, J. J. 1971. Language in Social Groups. Stanford, CA: Stanford University Press.

Hołówka, T. (1986) Myślenie potoczne. Heterogeniczność zdrowego rozsądku. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy.

Humboldt, W. von. (2002) O myśli i mowie. Wybór pism z teorii poznania, filozofii dziejów i filozofii języka, wybrała, przełożyła i poprzedziła słowem E.M. Kowalska. Warszawa.

Kloss, H., 1967. “‘Abstand Languages’ and ‘Ausbau Languages’” [in:] Anthropological Linguistics, Vol. 9, No. 7. pp. 29-41.

Krzyżanowski, J.(1969-1974 ) Nowa księga przysłów i wyrażeń przysłowiowych polskich. t.I-IV. Warszawa.

Lewandowska, K., Organek, L. 2018. „Język, wartości, granice. Rewitalizacja języka etnicznego w dobie globalizacji – sytuacja społeczności kaszubskiej Pogranicze” [in:] Studia Społeczne, Tom XXXII. pp 129-144.

Makurat-Snuzik, H. 2019. „Problemy przekładu na język zdominowany”. Gdańsk: Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego.

Makùrôt, H. 2016. Gramatika kaszëbsczégò jãzëka. Gdańsk: Wëdôwizna Kaszëbskò-Pòmòrsczégò Zrzeszeniô.

Mańczyk, A. (1982 ) Wspólnota językowa i jej obraz świata. Krytyczne uwagi do teorii językowej Leo Weisgerbera. Zielona Góra: WSP.

Masłowscy, D., K. (2011) Wielka księga przysłów polskich. Warszawa: Weltbild.

Mazur, J. 2001. „Dialekty” [in:]. S. Gajda (Ed.) Język polski. Opole. pp. 403–421.

Mieder, W. (2004) Proverbs. A Handbook. Westport, Connecticut; London: Greenwood Press.

Mordawski, J. 2018. Geografia Kaszub. Gdańsk: Zrzeszenie Kaszubsko Pomorskie / Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié.

Obracht-Prondzyński, C. 2002. Kaszubi. Między dyskryminacją a regionalną podmiotowością. Gdańsk: Instytut Kaszubski w Gdańsku, Uniwersytet Gdański.

Pioch, D. 2016. „Działania dotyczące standaryzacji i normalizacji języka kaszubskiego w ostatnim dziesięcioleciu” [in:] Biuletyn Rady Języka Kaszubskiego. Gdańsk: Zrzeszenie Kaszubsko-Pomorskie. pp. 205-212.

Pomierska, J. 2002. Przësłowie Samò sã Rodzy w Głowie. Gdańsk: Oficyna Czec.

Pomierska, J. 2013. Przysłowia kaszubskie. Studium z paremiografii i paremiologii. Gdańsk: Instytut Kaszubski w Gdańsku.

Sękowska, E. 2000. „Nurt antroplogiczno – kulturowy we współczesnym polskim językoznawstwie. [in:] Poradnik językowy. z. 6, pp. 11-20.

Smolicz J. 1987. „Język jako wartość rdzenna” [in:] Kultura i Społeczeństwo, nr 1.

Synak B. 1998. „Kaszubska tożsamość. Ciągłość i zmiana”. Gdańsk: Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego.

Tokarski, R. (2001) Słownictwo jako interpretacja świata. //Bartmiński, J. (eds.) Wspólczesny język polski. Lublin: Wydawnictwo UMCS. pp. 366.

Tokarski, R. 1998. „Językowy obraz świata a niektóre założenia kognitywizmu” [in:] Etnolingwistyka. Problemy Języka i Kultury. Lublin: Wydawnictwo UMCS.

Tokarski, R. 2013. Światy za słowami. Wykłady z semantyki leksykalnej. Lublin: Wydawnictwo UMCS.

Treder, J. 2013. „Kaszubszczyzna - od dialektu do języka” [in:] A. Dunin-Dudkowska, A. Małyska (eds.) 70 lat współczesnej polszczyzny. Zjawiska – Procesy –Tendencje. Księga jubileuszowa dedykowana Profesorowi Janowi Mazurowi. Lublin: Wyd. UMCS. pp. 421-438.

Zieniukowa J. 2006. „Nowe zjawiska w komunikacji w języku kaszubskim” [in:] Treder J. (ed.) Kaszubszczyzna w przeszłości i dziś = Kaszëbizna dôwni ë dzys. Warszawa: Retro-Art.

Zieniukowa, J. 1996. “Das Kaschubische in der polnischen sprachwissenschaftlichen Forschung nach 1945” [in:] Zeitschrift für Slawistik, t. 41, z. 1, Berlin. pp. 75-85.

Zieniukowa, J. 1997a, “On the Languages of Small Multilingual Ethnic Groups – the Case of Sorbian and Kashubian” [in:] red. B. Synak, T. Wichierkiewicz (eds.) Language Minorities and Minority Languages in the Changing Europe. Gdańsk: Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego. pp. 311-316.

Zieniukowa, J. 1997b. „Powstanie i funkcjonowanie języków literackich małych grup etnicznych – paralele I kontrasty kaszubsko-łużyckie” [in:] J. Zieniukowa (ed.) Obraz językowy słowiańskiego Pomorza i Łużyc. Pogranicza i kontakty językowe. Warszawa: Wydawnictwo SOW. pp. 205-216.

Zieniukowa, J. 2009. Zmiany w statusie języka kaszubskiego od połowy XX wieku do początku XXI wieku [in:] Etnolingwistyka. Problemy Języka i Kultury. pp. 259-269.

Zieniukowa, J. 2018. Ewolucja poglądów na status Kaszubszczyzny [in:] J. Zieniukowa (ed.) Zagadkowa kaszubszczyzna. Studia o kaszubskim języku regionalnym. Warszawa – Gdańsk: Instytut Slawistyki Polskiej Akademii Nauk, Instytut Kaszubski. pp. 15-27.

Żuk, G. 2010. Językowy obraz świata w polskiej lingwistyce przełomu wieków. // Przeobrażenia w języku i komunikacji medialnej na przełomie XX i XXI wieku, red. Małgorzata Karwatowska i Adam Siwiec. Chełm, pp. 239–257.

Downloads

Published

2022-12-31

How to Cite

Gołąbek, R., & Stachurska, A. (2022). Why should the horse care that the cart has tipped over? The horse in Kashubian and Polish paremiology. Radomskie Studia Filologiczne. Radom Philological Studies, 1(11), 150–171. https://doi.org/10.24136/rsf.2022.011

Issue

Section

Articles